Hoofd: Duizeligheid, ziekte van Ménière

Onderstaande uitwerking is een aanvulling op de fysiotherapeutische behandeling: de fysiotherapeut (online of in de praktijk) geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen voor u van belang zijn. Maak zo nodig online een afspraak om uw situatie te bespreken

D

  • Zie boven afbeelding: Duizeligheid bij de ziekte van Ménière

In het kort

  • Locatie aandoening: binnenoor.
  • Oorzaak is onbekend
  • Bij de ziekte van Ménière heeft u
    • Aanvallen van draaiduizeligheid
    • Slechter gaan horen
    • Oorsuizen 
    • Misselijkheid
  • Gehoorverlies en oorsuizen zijn eerst tijdelijk, op den duur vaak blijvend.
  • Een aanval kan minuten, maar ook uren duren
  • Probeer na een aanval uw bezigheden weer op te pakken.
  • Er zijn geen pillen die helpen tegen draaiduizeligheid; wel tegen de misselijkheid.
  • De fysiotherapeut geeft door uitleg, adviezen en oefeningen ondersteuning aan het herstel

  • Zo nodig kijken welke hulpverlener zinvol is als klachten blijven of erger worden

  • Anatomie
    • Locatie aandoening: binnenoor. Het binnenoor (slakkenhuis) bestaat uit drie compartimenten, de oorsteentjes bevinden zich in het middelste compartiment (middenoor)
    • Zie website 'Blausen': Anatomie van het oor
    • Zie google afbeeldingen: ziekte van Ménière. Neem met de fysiotherapeut door welke afbeeldingen voor u relevant zijn
  • Er zijn drie belangrijke vormen van duizeligheid
    • Draaiduizeligheid: Deze duizeligheid hangt samen met het evenwichtsorgaan (vestibulaire duizeligheid). Er zijn 3 vormen van draaiduizeligheid:
      • BPPD. Zie op deze site BPPD
      • Neuritis vestibularis: is meestal in 1 week over. Zie de thuisarts: neuritis vestibularis
      • De ziekte van Ménière: wordt hier besproken
    • Een licht gevoel in het hoofd: door emoties, spanningen en vermoeidheid. Zie op deze site: stress gerelateerde klachten
    • Bewegingsonzekerheid: meestal bij mensen boven de 70 jaar. Zie op deze site: duizeligheid bij ouderen
  • Filmpje op YouTube: Evenwichtsstoornis, wat is het? Zie onder afbeelding van video

SAM 4751

  • Zie video op website Gelre ziekenhuizen: Behandeling van de ziekte van Menière
  • Klachten beginnen vaak tussen de 30 en 40 jaar
  • Ziekte van Meniere komt zelden voor (5% van de duizeligheidsklachten) en komt even vaak voor bij mannen als bij vrouwen. Zie aanvullende informatie 2.5.4
  • De kans op de ziekte van Ménière is groter bij personen die te maken hadden met een middenoorontsteking, een luchtweginfectie, een stress periode, langdurig alcohol gebruik, veel roken
  • Spanningen kunnen de klachten versterken.
  • In veel gevallen kan de ziekte van Ménière onder controle worden gehouden door behandeling. Soms is er zelfs sprake van spontaan herstel. De stoornis kan echter ook langdurig zijn of tot invaliditeit leiden (slechthorendheid)

Neem met de fysiotherapeut door welke informatie voor u zinvol is

  • Onbekend.
  • Aanvallen van draaiduizeligheid, die minuten tot uren kan duren
  • Misselijkheid en braken
  • Transpireren
  • Slechter gaan horen
  • Oor suizen

Neem de verschijnselen die bij u aanwezig zijn met de fysiotherapeut door

  • Fysiotherapeut
    • De eigen fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen zinvol zijn, zie verder. Meestal zijn 4 - 6 behandelingen voldoende. Tijd is de belangrijkste factor bij herstel van de aangedane structuren. Fysiotherapie is van belang om de voorwaarden van het natuurlijke herstel te optimaliseren.
      • Eerste behandeling: Diagnose stellen, uitleg klachtenbeeld, informatie over behandelplan en eerste adviezen oefeningen
      • Tweede behandeling: Oefeningen en adviezen doornemen (e.v.t een opname hiervan maken die thuis bekeken kan worden)
      • Behandeling 3: Oefeningen doornemen en kijken of ze goed uitgevoerd worden
      • Behandeling 4 enige tijd na behandeling 3: evalueren stand van zaken.
      • Zo nodig nog 2 (of meer: e.e.a afhankelijk van herstel) behandelingen plannen
  • Huisarts
    • Zie website 'thuisarts.nl': Ziekte van Ménière
    • Diagnose stellen: bepalen soort duizeligheid, zie boven bij 'wat is Meniere'. Zie ook aanvullende informatie 3
    • Medicatie
    • Doorverwijzen: fysiotherapeut / specialist als de klachten ondanks de adviezen en oefeningen aanwezig blijven / mentale begeleider als sprake is van spanningen
  • Specialist / keel-, neus-, en oorarts (KNO arts): onderzoek / medicatie
  • Mentale begeleiders: als sprake is van veel stress

Neem met de fysiotherapeut door welke hulpverleners een aanvulling kunnen zijn op de behandeling

  • Zie ook adviezen bij 'valpreventie'
  • Houd een 'duizeligheidsdagboek' bij en bespreek dat met de huisarts of fysiotherapeut. Zie aanvullende informatie 2.2.1
  • Rust is met name belangrijk bij ziekte van Ménière
  • Neem de tijd bij het uit bed gaan: draai rustig van de goede zijde tot u zit en wacht dan even 
  • Voorkom te ver voorover buigen en te ver naar achteren bewegen van het hoofd
  • Houd een hand in de nek bij bijvoorbeeld het scheren, haarwassen, iets hoog pakken of bij de kapper: voorkom het naar achteren bewegen van het hoofd 
  • Gebruik een krukje bij iets hoog pakken: strekking in de nek voorkomen 
  • Buig door de knieën om vooroverbuigen te voorkomen
  • Ontspannen nek / totaal door
    • Ontspanningsoefeningen, zie 'oefeningen divers' op deze site en kijk bij 'ontspanning'
    • Zelfmassage, zie 'oefeningen divers' op deze site en kijk bij 'massage'
    • Warmtepakking, zie 'hulpmiddelen' op deze site en kijk bij 'spieren'.
    • Losmaakoefeningen, zie verder
  • Het doen van oefeningen: zie onder bij oefeningen
    • De oefeningen zijn gericht op het verminderen van de duizeligheids klachten en het verbeteren van het evenwicht. 
    • De oefeningen bestaan uit oog- , hoofd- en lichaamsbewegingen die bedoeld zijn om duizeligheid te provoceren. Hiermee wordt het proces van het herstel van het evenwichtsgevoel in de hersenen (gewenning en compensatie) versneld. Tevens compenseert het de onjuiste informatie vanuit de oren over het evenwicht.               

Neem met de fysiotherapeut door welke adviezen voor u zinvol zijn 

.

SAM 3956

  • Punten die van belang zijn
    • Elke oefening minstens vijfmaal uitvoeren.
    • Langzaam beginnen, daarna geleidelijk versnellen
    • Probeer nek en schouderspieren zo veel mogelijk ontspannen te houden
    • Stoppen bij duizeligheid
  • Mogelijke oefenprogramma
    • Oefeningen in rug lig, knieen gebogen en voeten op onderlaag
      • Hoofd stil houden, beweeg de ogen van boven naar beneden, van links naar rechts
      • Hou de wijsvinger op armlengte boven het hoofd, volg de wijsvinger terwijl die omhoog en omlaag beweegt, van links naar rechts beweegt.
      • Ogen dicht, beweeg hoofd naar voren (kin op de borst) en daarna zover mogelijk naar achteren
      • Ogen dicht, draai hoofd zover mogelijk naar links en dan zover mogelijk naar rechts
      • Ogen open,  beweeg hoofd naar voren (kin op de borst) en daarna zover mogelijk naar
      • Ogen open, draai hoofd zover mogelijk naar links en dan zover mogelijk naar rechts
    • Oefeningen in zit op stoel zonder armleuning en armen langs lichaam 
      • Doe alle oefeningen van ‘rug lig’
      • Beweeg schouders achtereenvolgens omhoog, naar voren en naar achteren
      • Buigen naar voren, alsof u iets wilt pakken van de grond
      • Draai het hoofd naar links en naar recht, eerst met de ogen dicht dan open
      • Draai hoofd en romp naar links en naar rechts, eerst met ogen open en dan dicht
    • Oefeningen in stand voor de stoel
      • Doe alle oefeningen van ‘zit’
      • Ga zitten en weer staan met de ogen open, dan gesloten.
      • Boven ooghoogte balletje van ene in andere hand gooien
      • Balletje van ene in andere hand doorgeven onder linkerknie door, dan rechterknie
      • Ga zitten, staan en draai rond: vijfmaal herhalen
    • Oefeningen tijdens lopen
      • In rechte lijn lopen
      • Op één been gaan staan, dan op het andere
      • Ene voet voor andere plaatsen (op 1 lijn)
    • Functionele oefeningen (stofzuigen, tuinieren, fietsen….) zijn belangrijk omdat dit in het dagelijkse leven toegepast kan worden en omdat de te oefenen spier en/of gewricht dan deel uit maakt van een natuurlijke beweging
  • Als sprake is van valincidenten, zie oefeningen bij 'valpreventie'
  • Zie ook aanvullende informatie 2.9

SAM 3818

De fysiotherapeut geeft aan welke oefeningen voor u van belang zijn

  1. Websites
    1. Dokterdokter: Oorzaak duizeligheid meestal niet ernstig
    2. Medic info: ziekte van Meniere
    3. Gelre ziekenhuizen: ziekte van Meniere / video: ziekte van Menière
    4. Ziekenhuis.nl: Ziekte van Ménière 
    5. Stichting 'hoormij': Meniere
    6. Zie ook op deze site: stress gerelateerde klachten 
  2. Onderbouwing  
    1.  Google scholar: ziekte van Ménière
    2. NHG / huisarts en wetenschap

      1. 5 zoekresultaten voor 'ziekte van meniere'
      2. ‘Wij hebben als eersten zes duizeligheidsprofielen gevonden’ (2013)
      3. Behandeling langdurige draaiduizeligheid (2016). Conclusie: Vestibulaire revalidatie is een veilige en effectieve behandeling voor draaiduizeligheid als gevolg van een verstoorde functie van het evenwichtsorgaan. Deze behandeling is nog onbekend bij veel Nederlandse huisartsen, maar blijkt als zelfhulpmethode effectief te zijn in boek- en internetvorm. Het meeste onderzoek naar langdurige draaiduizeligheid is verricht in de tweede lijn
      4. Duizeligheid bij ouderen (2015). Langetermijnvoorspellers van duizeligheid bij ouderen zijn alleen wonen, duizeligheid in de voorgeschiedenis, angst of depressie, artrose, gebruik van nitraten, visusproblemen en verminderde functie van de onderste extremiteiten.
        Duizeligheid bij ouderen is dus multifactorieel bepaald. De auteurs bevelen aan om duizeligheid als geriatrisch syndroom te zien, omdat dat beter past bij een multifactoriële aanpak en het je alert maakt op kwetsbaarheid in het algemeen. Het lijkt beter om alle factoren samen te bekijken en de potentieel modificeerbare factoren (zoals visusproblemen) aan te pakken dan om naar één onderliggende diagnose te zoeken
      5. Acute duizeligheid (2014). Acute draaiduizeligheid wordt meestal veroorzaakt door neuritis vestibularis of door benigne paroxismale positieveranderingsduizeligheid (BPPD). Andere perifere oorzaken zijn de ziekte van Ménière (zeldzaam) en beschadiging van het labyrint door infarct, infectie of trauma (zeldzaam). Centrale oorzaken van draaiduizeligheid zijn onder meer vestibulaire migraine (soms), aandoeningen van hersenstam of cerebellum (ischemie/bloeding/tumor: zeldzaam) en een brughoektumor (zeer zeldzaam). Bedenk dat, gezien de anatomie van hersenstam en cerebellum (alle structuren zitten dicht op elkaar), een centrale oorzaak van draaiduizeligheid in afwezigheid van neurologische klachten onwaarschijnlijk is.
      6. Chronische duizeligheid (2014)
      • De meest voorkomende oorzaak van duizeligheid bij ouderen is een cardiovasculaire aandoening (57% van de patiënten), gevolgd door een aandoening van het evenwichtsorgaan (14%) en een psychiatrische aandoening (10%. Deze uitkomsten zijn in tegenspraak met eerder wetenschappelijk onderzoek dat aandoeningen aan het evenwichtsorgaan als belangrijkste oorzaak aanwijst. Ook komt naar voren dat bij meer dan de helft van de ouderen met duizeligheid sprake is van twee of meer bijdragende oorzaken van duizeligheid. Daarnaast levert medicatie bij één op de vier duizelige ouderen mogelijk een bijdrage aan de klacht
    3. Google scholar: BPPD
    4. Kenniscentrum duizeligheid: vestibulaire revalidatie
    5. Anatomie filmpjes
    6. Physiotec, video's: Vestibular
    7. Bij chronische duizeligheid is oefenen beter dan pillen (2017)
    8. Oefeningen
      1. Vestibular Rehabilitation Exercises for Dizziness/Balance
      2. Oefeningen tegen duizeligheid
      3. Zie ook video's op de website 'Physiotec': Vestibular
  3. Bij twijfel diagnose denken aan andere oorzaken, zie onder verschillen
    1. Ziekte van Meniere
      1. Positie afhankelijk
      2. Draaiduizeligheid
      3. Aanvallen van draaiduizeligheid duren van een paar minuten tot paar uur
      4. Bij Meniere meestal sprake van misselijkheid
      5. Kan vanzelf overgaan maar kan ook chronisch aanwezig blijven
    2. BPPD
      • Positie afhankelijk
      • Draaiduizeligheid
      • Aanvallen van draaiduizeligheid maximaal paar minuten
      • Soms sprake van misselijkheid
      • Gaat binnen een paar maanden vanzelf over
    3. Stress gerelateerde duizeligheid (zoals bij hyperventilatie)
      • Geen draaiduizeligheid maar licht gevoel in hoofd
      • Duizeligheid is niet 'positieafhankelijk' maar constant aanwezig
    4.  Bewegingsonzekerheid
      • Kan sprake zijn van verschillende oorzaken: evenwichtsorgaan (vaker boven de 50jaar), bloedvaten.....
      • Bij oorzaak bloedvaten ook sprake van positieafhankelijkheid
      • Bij oorzaak bloedvaten kunnen klachten chronisch aanwezig blijven

Neem met de fysiotherapeut door welke informatie voor u zinvol is