Bot: Botbreuk voetwortelbeentjes

Onderstaande uitwerking is een aanvulling op de fysiotherapeutische behandeling: de fysiotherapeut (online of in de praktijk) geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen voor u van belang zijn. Maak zo nodig online een afspraak om uw situatie te bespreken

SAM 5559

  • Zie boven afbeelding buitenzijde rechter voet, in groen locatie voetwortelbeentjes waar breuk kan zitten.

In het kort

  • Een botbreuk kan ontstaan door krachten van buitenaf of spontaan 
  • Na de botbreuk moeten de breukvlakken weer goed tegenover elkaar staan
  • Daarna moet, zo nodig door gips of operatie of een spalk, het gebroken bot gefixeerd worden.
  • Vanuit de botuiteinden wordt nieuw botweefsel gevormd.
  • In deze periode moet u een aantal weken lopen met een hulpmiddel: Krukken of looprekje.
  • Dit proces duurt ongeveer 6-8 weken
  • De fysiotherapeut kan door uitleg, adviezen en oefeningen het herstel ondersteunen
  • Na een botbreuk kan er nog maanden sprake zijn van  periodes van zwelling, pijn en verminderde functie.

  • Andere benaming: botbreuk in achtervoet
  • Anatomie
    • De 'achtervoet' bestaat uit 7 voetwortelbeentjes. Aan de uiteinden van deze voetwortbeentjes zit kraakbeen en rond elk gewricht zit gewrichtskapsel, Langs de beentjes lopen bandjes (verbinden de botjes met elkaar), spiertjes, zenuwen, lymfvaten en bloedvaten.
    • De 7 beentjes zijn:
      • Sprongbeen (talus)
      • Hielbeen (calcaneus)
      • Scheepsvormig been (os naviculare)
      • Wigbeentjes
        • os cuneiforme mediale
        • os cuneiforme intermedium
        • os cuneiforme laterale
      • Teerlingbeen (os cuboideus)
    • Anatomy Lyon, video's: enkelgewricht en voet

    • Zie google afbeeldingen: voetwortelbeentjesNeem met de fysiotherapeut door welke afbeeldingen voor u relevant zijn. 
  • Na de botbreuk moeten de breukvlakken weer goed tegenover elkaar staan. Zo nodig gebeurt dit door tractie. Vanuit de botuiteinden wordt nieuw botweefsel gevormd. Dit proces duurt ongeveer 6 - 8 weken (e.e.a. is afhankelijk van de leeftijd, de conditie, in welk botje de breuk zit en de soort breuk). 
  • Om de breukvlakken bij elkaar te houden wordt gekozen voor een operatie of gips of achterspalk.
  • Bij gips: Nadeel van gips is dat alle gewrichten in de voet ook 6 weken vastgezet worden (consequentie voor botdichtheid, kraakbeen en spieren rond gewricht). Gevolg is dat deze gewrichten nog lang (aantal maanden) gevoelig kunnen zijn als het gips eraf is. 
  • Elke breuk is verschillend. Uw specialist (orthopeed) geeft aan welke richtlijn voor u geldt
  • Na een botbreuk van de enkel kan er nog maanden (tot meer dan 1 jaar) sprake zijn van  periodes van zwelling, zeurende pijnklachten en verminderde functie.  E.e.a is afhankelijk van de leeftijd (al sprake van artrose voor de botbreuk?), de ernst van de breuk, de algehele conditie en de mate van belasting na herstel van de breuk (sportactiviteiten, belastend werk).
  • Voor uitgebreide en algemene informatie over een botbreuk, zie het onderwerp 'botbreuk' op deze site

Neem met de fysiotherapeut door welke informatie voor u zinvol is

  • Krachten van buitenaf: zwaar voorwerp op voetrug / verkeersongeval
  • Spontaan: stress fractuur of vermoeidheidsbreuk. 
    • Sporten waar veel gesprongen wordt.
    • Als spieren vermoeid raken, kunnen ze niet meer goed de schokken van de stappen of sprongen opvangen. De schokken van de landing op de voeten wordt dn opgevangen door de botten, wat kan leiden tot kleine haarscheurtjes in het bot en daarna tot een vermoeidheidsbreuk.
  • Als bot verzwakt is: bij osteoporose / bij gebruik prednison

Neem de oorzaak van uw klachten met de fysiotherapeut door

  • Pijn
  • Met moeite of niet kunnen staan op voet
  • Bloeduitstorting
  • Onvermogen om voet te bewegen
  • Zwelling
  • Soms een abnormale stand

Neem de verschijnselen die bij u aanwezig zijn met de fysiotherapeut door

  • Fysiotherapeut
    • De eigen fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen zinvol zijn, zie verder. Meestal zijn 2-4 behandelingen voldoende.Tijd is de belangrijkste factor bij herstel bot. Fysiotherapie is van belang om de voorwaarden van het natuurlijke herstel te optimaliseren.
      • Eerste behandeling: uitleg klachtenbeeld, informatie over behandelplan en eerste adviezen oefeningen
      • Tweede behandeling: Oefeningen en adviezen doornemen (e.v.t een opname hiervan maken die thuis bekeken kan worden)
      • Derde behandeling: Oefeningen doornemen en kijken of ze goed uitgevoerd worden
      • Vierde behandeling: Enige tijd na behandeling 3: evalueren stand van zaken.
      • Zo nodig nog 2 (of meer) behandelingen plannen. E.e.a is afhankelijk van uitgebreidheid van de blessure, het herstel, het oppakken van adviezen /oefeningen en van de eventueel aanwezige 'bewegingsangst'
  • Huisarts
    • Medicatie: pijndemper
    • Doorverwijzen: onderzoek (rontgen)/ fysiotherapeut / orthopeed
  • Specialist, orthopeed
    • Onderzoek: rontgen (zie aanvullende informatie 2.4). Zie ook startpuntradiologie.nl: enkel
    • Operatie of conservatief (geen operatie)
      • Conservatief (niet opereren) bij geïsoleerde fractuur zonder dislocatie (verplaatsing in breukvlak)
      • Operatie bij dislocatie voetwortelbeentje(s)
    • Controle afspraken
  • Gipsmeester: aanbrengen gips / begeleiding gipsperiode (zie aanvullende informatie: 2.1)
  • Podotherapeut: voor zooltjes/ schoenadvies

Neem met de fysiotherapeut door welke hulpverleners een aanvulling kunnen zijn op de behandeling

  • Algemeen
    • Volg richtlijn specialist
    • Contact opnemen met de afdeling spoedeisende hulp als enkel dik wordt, tintelt, klopt, wit of blauw wordt en er binnen enkele uren na het hoog houden geen verbetering optreedt.
    • Doe in de weken van botaanmaak (ongeveer 6 weken) oefeningen
    • Ga niet in bad in verband met het in- en uitstappen en het week worden van de wond
    • Loophulpmiddel voor de periode van botaanmaak: krukken of looprekje of rollator (zie het onderwerp 'hulpmiddelen' op deze site en kijk bij 'lopen'). Neem met de fysiotherapeut door welk loophulpmiddel voor u geschikt is. Zie filmpje en onderstaande afbeelding van website 'samenbeterthuis.nl. Zie bol.com: elleboogkrukken //  rollator  // looprekje
      • Hqdefault
    • Traplopen met elleboogkruk: Naar boven eerst het niet geopereerde been en dan het geopereerde been plus kruk op dezelfde trede zetten. Naar beneden, eerst de kruk, dan het geopereerde been en daarna het andere been ernaast zetten
    • Ga zitten in een stoel die hoog genoeg is (als u met de billen tegen de rugleuning zit moet u nog met de voeten bij de grond kunnen) en armleuningen heeft
    • Leg benen hoog als deze gezwollen zijn.
    • Plaats het aangedane been naar voren bij het gaan zitten en staan, ga niet met de benen over elkaar zitten.
    • Voorkom uitglijden; haal losse kleden en snoeren weg en gebruik in de douche een antislipmat.
    • Maak zo nodig gebruik van hulpmiddelen: lange schoenlepel, kousenaantrekker, ‘helping hand’ en schoenen met klittenband en/of elastische veters. Zie bol.com: revalidatie benodigdheden (lange schoenlepel // grijparm)
    • Bij het aankleden eerst het aangedane been in de broekspijp steken en bij het uitkleden het niet aangedane been eerst uit de broekspijp halen
    • Neem met de orthopeed door wanneer autorijden weer mogelijk is en mag (ivm verzekering)
    • Het duurt vaak lang (enkele maanden) voordat de gewrichten en de spieren grenzend aan de breuk het oude belastingsniveau weer bereikt hebben. 
    • Het is van belang na herstel bot, de belasting rustig op te bouwen! Signalen van te veel belasting: zwelling rond gewricht, gewricht voelt warm aan, spierpijn. 
    • Ontspannen / pijndempen
      • Zelfmassage. Zie 'oefeningen divers' en kijk bij massage/ enkel en voet. Zie bol.com: massage apparaten ( foamrol ) //  massageolie
      • Losmaakoefeningen, zie verder bij oefeningen
      • Koelen, koel de enkel minstens 15 minuten. Gebruik hiervoor een cold-pack, een washandje met ijsklontjes of stromend koud water. Bij ijspakking altijd een theedoek of dunne handdoek tussen de huid en het ijs leggen. Doel van koelen is pijndempen. Zie bol.com: hot/coldpack
    • Bewegen, werken, sporten

      • Sport/ werk rustig opbouwen na herstel botbreuk
      • Neem met de fysiotherapeut door welke activiteit / sport weer mogelijk is na herstel botbreuk
      • Niet met medicatie sporten of zwaar werk doen
      • Als de eigen sport niet meer uitgeoefend kan worden, zoek dan naar alternatieven. Bespreek samen met de fysiotherapeut welke sport/ activiteit voor u geschikt is:
      • Probeer in plaats van te lopen meer te fietsen. Een snorfiets of een fiets met een lage instap is ideaal voor mensen met enkelklachten.
      • Lange afstanden liever met fiets afleggen ipv wandelen
      • Wandelen: liever vaak en korte afstanden dan 1 maal een lange afstand 
  • Bij gips (zie ook aanvullende informatie: 2.1.1)
    • Volg richtlijn van de specialist 
    • Het duurt 48 uur voordat het gips zijn maximale sterkte heeft gekregen. Tijdens deze periode moet u erg voorzichtig zijn  met het gips.
    • Het gipsverband mag niet nat worden. De huid blijft dan te lang vochtig, waardoor er jeuk ontstaat en de huid kapot gaat. Voor het douchen kan een douchehoes gebruikt worden (te koop bij apotheek of thuiszorgwinkel).
    • Doe regelmatig losmaakoefeningen
    • Ga niet met een voorwerp onder het gips krabben. Hierdoor kunnen wondjes ontstaan en infecties.
    • Houd de voet hoog bij zwelling voet.
    • Contact opnemen met de gipskamer of afdeling spoedeisende hulp:
      • Als de voet dik wordt, tintelt, klopt, wit of blauw wordt en er binnen enkele uren na het hoog houden geen verbetering optreedt.
      • Als het gips gebroken is
  • Bij spalk
    • Volg richtlijn van de specialist
  • Bij een operatie (zelden nodig)
    • Volg de richtlijn van de specialist.          

Neem met de fysiotherapeut door welke adviezen voor u zinvol zijn

SAM 3805

  • Punten die van belang zijn 
    • Losmaakoefeningen bij pijn en stijfheid
    • Rekoefeningen als sprake is van verkorte spieren
    • Kracht- en stabiliteitsoefeningen.
    • Maak zo nodig gebruik van hulpmiddelen, zie bol.com: Oefenmat // gewicht om enkel // elastische banden
    • Opvoeren belasting pas toegestaan als de breuk al enigszins is vastgegroeid. De richtlijn van de orthopeed, röntgenfoto's en de eventuele pijnklachten geven een indicatie wanneer de oefeningen verzwaard kunnen worden.

SAM 3942

De fysiotherapeut geeft aan welke oefeningen voor u van belang zijn

  1. Websites
    1. Nederlandse vereniging voor traumachirurgie subvereniging van de nederlandse vereniging voor heelkunde: Gebroken tenen of (midden) voet
    2. App (gratis): versterk je enkel
    3. Info nu: Gebroken hiel
    4. Medicinfo: Hielbeenbreuk
    5. Zie ook op deze website: botbreuk
  2. Onderbouwing  
    1. Med info:
    2. Anatomie
      1. Ortopod.com, filmpje: enkelgewricht
      2. Anatomy Lyon, filmpjes: onderbeen: achterste compatiment / onderbeen: voorste compartiment / voet: fascia en fat pat / voet: voetspieren / kuitspier / enkelgewricht
      3. Startpunt radiologie: enkel
    3. Testen / onderzoek
      1.  Physiotutors
        1. Basis enkel- voetonderzoek
        2. Enkel- en voetonderzoek
        3. Syndesmosis Injury - Signs & Symptoms
        4. The Talar Tilt Test | Lateral Ankle Sprain
    4. Oefeningen
      1. Zie website 'fysiotherapie Douma': Oefeningen bij 'een gebroken enkel'

      2. KNLTB: Oefeningen op video

      3. Zie website 'sportzorg': Enkeloefeningen

Neem met de fysiotherapeut door welke informatie voor u zinvol is