Zenuwen en vaten: Schoudergordel syndroom

Onderstaande uitwerking is een aanvulling op de fysiotherapeutische behandeling: de fysiotherapeut (online of in de praktijk) geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen voor u van belang zijn. Maak zo nodig online een afspraak om uw situatie te bespreken
IMG 20200310 153529
  • Zie boven afbeelding voorzijde rechter schoudergordel, in rood zenuwstreng vanuit de nek naar de arm

In het kort

  • Andere benaming:  Thoracic Outlet Syndroom of TOS
  • De zenuwbanen en bloedvaten bij de schouder lopen tussen de nekspieren door, daarna tussen 1e rib en sleutelbeen en dan onder de kleine borstspier naar de arm.
  • TOS is een verzamelnaam voor aandoeningen waarbij de vaat-zenuwbundel in de schouderregio bekneld raakt.
  • Mogelijke locaties beknelling (die ook als aandoening benoemd kunnen worden) zijn:
    • Tussen de spieren van de nek (scalenus syndroom)  
    • Thv extra rib in hals (halsribsyndroom)
    • Tussen de 1e rib en het sleutelbeen (costoclaviculairsyndroom)
    • Tussen de borstkast en de kleine borstspier (hyperabductie syndroom)
  • 90 % betreft afknelling van een zenuw en 10 % afknelling van een bloedvat
  • Mogelijke oorzaken zijn veel spierspanning rond nek, overgewicht, ingezakte houding en overbelasting
  • U kan klachten hebben als bleekheid arm, tintelingen en vermoeidheid in arm
  • De fysiotherapeut geeft door uitleg, adviezen en oefeningen ondersteuning aan het herstel

  • Zo nodig kijken welke hulpverlener zinvol is als klachten blijven of erger worden

  • Andere benaming:  Thoracic Outlet Syndroom of TOS of neurovasculair compressie syndroom 
  • Anatomie
    • De zenuwbanen en bloedvaten bij de schouder lopen tussen de nekspieren door, daarna tussen 1e rib en sleutelbeen (soms is er een extra halsrib aanwezig) en dan onder de kleine borstspier naar de arm.
    • Zie 'google afbeeldingen': TOS.  
    • Zie aanvullende informatie 2.1. 
    • Neem met de fysiotherapeut door welke afbeeldingen en video's voor u relevant zijn.  
    • Zie video op website 'Blausen': anatomie van het schoudergewricht en zie onder afbeelding uit video

SAM 4677

  • TOS is een verzamelnaam voor aandoeningen waarbij de vaat-zenuwbundel in de schouderregio bekneld raakt.
  • Mogelijke locaties beknelling (die ook als aandoening benoemd kunnen worden) zijn:
    • Tussen de spieren van de nek (scalenus syndroom)  
    • Thv extra rib in hals (halsribsyndroom)
    • Tussen de 1e rib en het sleutelbeen (costoclaviculairsyndroom)
    • Tussen de borstkast en de kleine borstspier (hyperabductie syndroom)
  • 90 % betreft afknelling van een zenuw en 10 % afknelling van een bloedvat
  • De diagnose TOS is zeer moeilijk te stellen: Er zijn weinig (alleen röntgen bij extra eerste rib) objectieve criteria waarmee de aandoening aangetoond kan worden. De diagnose wordt echter wel vaak ten onrechte gesteld bij onverklaarbaar neurologische klachten.

Neem met de fysiotherapeut door welke informatie voor u zinvol is

  • Aangeboren variatie in anatomie
    • Extra rib: meestal aan 1 kant last
    • Te kleine ruimte tussen eerste rib en sleutelbeen
  • Astma: Mensen met astma hebben een "hogere" ademhaling (ademen meer met de borstkas dan met de buik) waardoor de 1e rib meer omhoog getrokken wordt, en er minder ruimte is tussen rib en sleutelbeen
  • Overgewicht
  • Te veel spierspanning nekspieren 
  • Sterke gespierdheid (bijvoorbeeld door fitness)
  • Ingezakte houding
  • Psychische spanningen: meer spierspanning en daardoor afknelling
  • Ongeval: slecht genezen sleutelbeenbreuk
  • Overbelasting
    • Telefoneren met de hoorn geklemd tussen hoofd en nek: de nekspieren ontwikkelen zich meer, wat afknelling kan veroorzaken. 
    • Werken met de armen boven het hoofd: de kleine borstspier wordt uitgerekt (strakgetrokken).
    • Zware lasten dragen (bv rugzak): ruimte tussen 1e rib en sleutelbeen kan dan kleiner worden
    • Op de computer werken en met het hoofd naar voren zitten: belasting nekspieren
    • Sporten (fitness)

Neem de oorzaak van uw klachten met de fysiotherapeut door

  • Tintelingen in de arm tijdens en na werkzaamheden (zenuw)
  • Bleekheid en blauwverkleuring van de huid en van de handen (bloedvaten)
  • Vermoeidheidsgevoel en pijn (bloedvaten)
  • Verlammende pijn tijdens bovenhandse werkzaamheden (bloedvaten)

Neem de verschijnselen die bij u aanwezig zijn met de fysiotherapeut door

  • Fysiotherapeut
    • De eigen fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen zinvol zijn, zie verder. Meestal zijn 4 - 6 behandelingen voldoende. Fysiotherapie is van belang voor diagnose stellen en om de voorwaarden van het natuurlijke herstel te optimaliseren.
      • Eerste behandeling: diagnose stellen, uitleg klachtenbeeld, informatie over behandelplan en als er nog tijd is aantal adviezen oefeningen
      • Tweede behandeling: Oefeningen en adviezen doornemen (e.v.t een opname hiervan maken die thuis bekeken kan worden)
      • Behandeling 3: Oefeningen doornemen en kijken of ze goed uitgevoerd worden
      • Behandeling 4 enige tijd na behandeling 3: evalueren stand van zaken.
      • Zo nodig nog 2 (of meer) behandelingen plannen. Eea is afhankelijk van uitgebreidheid klachten, het herstel, het oppakken adviezen  oefeningen en de eventuele 'bewegingsangst'
  • Huisarts
    • Doorverwijzen: fysiotherapie / specialist als klachten ondanks de adviezen en oefeningen aanhouden
  • Naar specialist, orthopeed of neuroloog 
    • Onderzoek: Röntgen om extra halsrib te signaleren. Zie ook startpuntradiologie.nl: schouder
    • Operatie: weghalen eerste rib of extra halsrib
    • Doorverwijzen: fysiotherapeut

Neem met de fysiotherapeut door welke hulpverleners een aanvulling kunnen zijn op de behandeling

  • Algemeen
    • Bij overbelasting: achterhalen oorzaak en kijken  hoe het voorkomen kan worden
      • Til geen zware lasten op de schouder
      • Vermijd activiteiten en houdingen die de klachten opwekken / verergeren 
      • Niet telefoneren met telefoon tussen hoofd en schouder
      • Training fitness aanpassen
    • Let op de houding: geen ingezakte houding, schouders laag houden
    • Neem contact op met een diëtist als er sprake is van overgewicht   
  • Ontspannen / pijn dempen
    • Ontspannen slaaphouding voor schouder: zijlig op niet aangedane schouder en aangedane arm op kussen. Zie video op website 'rehab my patient'

    • Warmtepakking op nek- en schouderspieren (met fysiotherapeut doornemen waar en wanneer). Zie video op website ‘rehab my patient’: Warmtepakking op schouder
    • Losmaakoefenigen, vaak en kort doen. Zie verder bij oefeningen
    • Massage nek- en schouderspieren. Zie 'oefeningen divers' en kijk bij massage/ schouder %2B bovenarm
      • Neem dit door met de eigen fysiotherapeut zodat die kan aangeven welke technieken voor u zinvol zijn, met welke intensiteit u het kan doen en waar u op moet letten.
    • Koude pakking op het SC gewricht (tien minuten, doekje tussen pakking en huid, twintig minuten tussen elke koudebehandeling). Belangrijkste doel van de koude is pijndemping (ook dus mogelijk om bij veel pijn gedurende de dagen na de verzwikking toe te passen). Zie video op website 'rehab my patient': koude pakking.
Neem met de fysiotherapeut door welke adviezen voor u zinvol zijn 

SAM 3669

  • Punten die van belang zijn bij deze klacht
    • Volg altijd het protocol van de eigen specialist / fysiotherapeut
    • Houdingsgevoeloefeningen om een optimaal bewegingssamenspel tussen bovenarm (kop schoudergewricht) en schouderblad (kom schoudergewricht) te realiseren
      • Oefeningen voor de nek ter vermindering van 'naar voren staan' van het hoofd: intrekken van de kin
    • Losmaakoefeningen: ontspannen spieren rond de schouder en het schoudergewricht
    • Rekken nekspieren en borstkastspier als sprake is van strakke / korte spieren: Kleine borstspier (pectoralis minorspier), schuinespieren  (scalenusspieren) en schouderbladheffer (levatorscapulaespier)
  • Voor extra oefeningen (bijvoorbeeld voor kleine borstspier (pectoralis minorspier), schuinespieren (scalenusspieren) en schouderbladheffer (levatorscapulaespier)) en algemene informatie bij oefeningen,
  • De fysiotherapeut kan (als zowel de fysiotherapeut en de patiënt er achter staan!) een opname maken van de oefeningen die voor u van belang zijn (met telefoon van fysiotherapeut en mailen of met telefoon/ ipad van patiënt), zodat u thuis dit terug kan zien)

  • Neem met de fysiotherapeut door welke activiteit/sport u het beste weer kan doen. Rustig opbouwen van dagelijkse activiteiten (afwassen, stofzuigen, deur openen....) is belangrijkste oefening (= functioneel oefenen/ trainen).

SAM 3937

De fysiotherapeut geeft aan welke oefeningen voor u zinvol zijn.

  1. Websites
    1. Zie Wikipedia: TOS
    2. Gezondheid.be: TOS  
    3. Schoudernetwerk Nederland: Thoracic Outlet Syndroom (TOS)
    4. Medicinfo: TOS
    5. Nek.nl: TOS
    6. Zie ook de onderwerpen op deze site: neuroparhie
  2. Onderbouwing voor patiënt en fysiotherapeut
    1. Anatomie
      1. Anatomy Lyon: nek / de schouder /  schoudergordel / acromioclaviculaire gewricht / sterno claviculaire gewricht / borstbeen / schouderblad / bovenarm / sleutelbeen / borstkast /  bewegingen van het schouderblad /  rotatorcuff / beweging bovenarm naar achteren / beweging bovenarm naar voren / beweging bovenarm zijwaarts / beweging bovenarm voor lichaam langs / slijmbeurs schouder / compartimenten van de arm / brachialisspier / bicepsspier / serratus anteriorspier / teres majorspier / pectoralis minorspier / tricepsspier / coracobrachialisspier 
      2. Orthopod.com: anatomie schouder
      3. Startpunt radiologieschouder 
      4. Zie video’s op website 'know it anatomie': schoudergordel' en 'bewegingen in schoudergordel' en 'spieren rond schoudergordel' en 'schouder blessures' (wordt Duits gesproken).
      5. Zie video website 'schooltv': geraamte arm geraamte bovenlichaam
      6. Rehab my patient:  type spier of gewricht in bij 'zoeken. Zie bijvoorbeeld: Shoulder //  rotatorcuff


    2. Med info: TOS      
    3. Orthoinfo: TOS  
    4. Boek: Onderzoek en behandeling van de nek H7 (Thoracic-outletcompressiesyndroom en acromioclaviculair gewrichtsprobleem als gevolg van een gecompliceerde claviculafractuur) en 7a (Addendum thoracic-outletsyndroom), Patty Joldersma en Koos van Nugteren
    5. Google scholar: thoracic outlet syndroom
    6. Revalidatie Herentals
    7. Medlineplus:TOS
    8. Diagnose stellen / volgen herstel

      1. Physiotutors, video's
        1. TOS
        2. Schouderonderzoek
      2. Meetinstrumenten in de zorg:
        1. Shoulder Disability Questionnaire (SDQ)
        2. Shoulder Pain and Disability Index (SPADI)
        3. Shoulder Rating Questionnaire (SRQ)
        4. Simple Shoulder Test (SST)
      3. Schoudernetwerken nederland klinische tests
    9. Thoracic outlet syndrome: a controversial clinical condition. Part 1: anatomy, and clinical examination/diagnosis
    10. NtvG
      1. 1 t/m 10 van 31 zoekresultaten voor 'thoracic outlet syndroom'
      2. Prikkelingen in de handen (1999). De anamnese betreffende tintelingen in de hand(en) dient naar mijn opvatting daarom te worden uitgebreid tot beide genoemde syndromen, waarbij in het bijzonder aandacht moet worden geschonken aan het enkel- of dubbelzijdig optreden van deze klachten, alsmede aan het tijdstip en de houding bij provocatie ervan en aan beroepsmatige compressie bij de pols.

Neem met de fysiotherapeut door welke informatie voor u zinvol is