Rug hoog: nekklacht (of nekpijn of cervicaal houdingssyndroom of nek trauma of whiplash of nekletsel of cervicale radiculopathie)

Onderstaande uitwerking is een aanvulling op de fysiotherapeutische behandeling: de fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen voor u van belang zijn.
.
Wat is een ‘nekklacht’
  • Anatomie
    • De nek bestaat uit zeven nekwervels. De wervels worden bij elkaar gehouden door bandjes en spieren. Tussen elke wervel zit een tussenwervelschijf, zijn er facetgewrichtjes en langs de wervels lopen zenuwen
    • Zie aanvullende informatie 2.1
    • Zie google afbeeldingen: anatomie nek / nekwervel, neem met de fysiotherapeut door welke afbeeldingen voor u relevant zijn.
    • Zie video's op website 'Blausen': anatomie van de nek. Zie onder afbeelding van video

SAM 4748

  • Nekklachten zijn onder te verdelen in (de fysiotherapeut neemt met u door waar bij u sprake van is)
    • Acute nekklacht of chronische nekklacht
      • Acute nekklacht:
        • 90 procent van de nekklachten
        • Nekklacht die 6 tot 12 weken aanwezig is
        • In de richtlijn van nekklachten wordt aangegeven dat in de eerste zes weken meestal alleen fysiotherapeutische begeleiding in de vorm van uitleg en adviezen  zinvol is. Uitzonderingen: als er in de eerste drie weken geen toename is van activiteiten, bij bewegingsangst of als de huisarts of fysiotherapeut inschat dat eerdere begeleiding zinvol is. Zie aanvullende informatie 1.1en 2.4
      • Chronische nekklacht: nekklacht die langer dan 12 weken aanwezig is
    • A-specifieke nekklacht of specifieke nekklacht
      • A-specifieke nekklacht: nekklacht zonder een intern duidelijke te achterhalen oorzaak
        • Houdings gerelateerde nekpijn (cervicaal houdingssyndroom of tired neck syndrome).
          • Zie aanvullende informatie 1.1 en 1.4 en 1.5 en 2.19 en 2.22 en 2.23
          • Tussenwervelschijven en / of facetgewrichtjes kunnen overbelast zijn
          • Herstel door houdingsadviezen, oefeningen en conditieverbetering
        • Nekklacht bij verdraaiing of na ongeluk (bv whiplash). Zie aanvullende informatie 1.1 en 2.6.5
          • Meestal geen objectiveerbare klachten (= a-specifiek)
          • Bij een ongeluk (met auto, duiken, etc.). Door het ongeluk worden er structuren opgerekt (banden, pezen, spieren, zenuwen) en/of bekneld (tussenwervelschijven, gewrichtjes van de wervels).
            • Herstel van een nekklacht na een ongeluk kan een langzaam proces zijn, maar is bijna altijd volledig: De helft van de mensen met een nekblessure na een ongeluk is binnen zes weken weer aan het werk, na een jaar is bijna iedereen weer hersteld
            • Factoren die het herstel kunnen vertragen na een ongeluk zijn: hogere leeftijd, veel stress, eerder doorgemaakt ongeluk met een nekblessure, verzekeringsaspecten, karaktereigenschappen (angstig, alles onder controle willen houden).
      • Specifieke nekklacht: Zie aanvullende informatie 2.26 )
        • Klacht aan de facetgewrichten van de nek (cervicaal facet syndroom). Zie aanvullende informatie 1.1
          • 1 of meer gewrichtjes zijn aangedaan
          • Verandering thv facetgewrichten door verzwikking, beschadiging, ontsteking of artrose facet gewrichtje(s). Kanttekening hierbij: artrose kan ook aanwezig zijn zonder dat dit klachten veroorzaakt!. Zie ook video op website 'Fysioexpert': Wat gebeurd er met de ouder wordende wervelkolom? 
        • Druk op nekzenuw (of nek hernia of cervicale radiculopathie of hernia cervicalis). Zie ook video op website 'Fysioexpert': Wat is een nekhernia? 
          • Zachte hernia: door uitpuilende tussenwervel
            • Bij een hernia beeld wordt een operatie overwogen bij specifieke verschijnselen (spieruitval) of als er na ongeveer zes tot acht weken geen verbeteringen optreden of de klachten toenemen
            • Opereren en conservatief beleid bij nek hernia's geven na één jaar hetzelfde resultaat. Opereren kan sneller herstel  bewrkstelligen. Zie aanvullende informatie 2.7.10
          • Harde hernia: door uitgroei bot (artrose) en daardoor druk op uittredende zenuw
        • Stenose:  vernauwing van het wervelkanaal, waardoor het ruggenmerg en de zenuwen in de verdrukking komen.
  • Voor uitgebreide enn algemene informatie over rugklachten, zie het onderwerp 'rugklacht' op deze site
  • Neem met de fysiotherapeut door welke informatie voor u zinvol is
Hoe kan een  ‘nekklacht’ ontstaan
  • Zie ook boven bij  'wat is een nekklacht' .
  • Algemeen:
    • Ouder worden: artrose
    • Overbelasting: werk (te lang werken in eenzelfde houding, het plafond schilderen, zwaar tillen) of sporten (nekklachten bij racefietsen, schoolslagzwemmen)
    • Vermoeidheid, spanningen, stress. Stress en spanningen kunnen direct of indirect (slecht slapen, meer spierspanningen) tot een nekblessure leiden en/of de klachten in stand houden.
    • Onbekende oorzaak: Nekklachten zonder duidelijke oorzaak (zie aanvullende informatie 2.26)
  • Neem de oorzaak van uw klachten met de fysiotherapeut door
 Welke verschijnselen kunnen optreden bij een  ‘nekklacht’
  • Algemeen
    • Pijn in de nek en schouders
    • Hoofdpijn
    • Vermoeidheid
    • Stijfheid in de nek na rust (zitten, opstaan na slapen)
  • Bij facetgewricht klacht
    • Zie algemeen
    • Nekpijn links of rechts van het midden
    • Pijn kan uitstralen naar achterhoofd, schouder of arm
    • Pijn en bewegingsbeperking bij achterover bewegen hoofd en / of draaien hoofd
  • Bij houdings gerelateerde klacht
    • Zie algemeen
    • Hoofd staat naar voren tov romp: nekwervels staan hol (= versterkte lordose nek)
    • Hoofd wordt naar achteren gehouden bij activiteit: bijvoorbeeld bij racefietsen
    • Pijn kaakgewricht
  • Bij druk op nekzenuw
    • Zie algemeen
    • Electrische schok die door arm schiet
    • Uitstraling (pijn, tintelingen) in een of beide armen
    • Verergering klachten bij hoesten, niezen, persen
    • Gevoelsverlies en/of krachtsverlies armspieren
  • Bij nekklacht na ongeluk
    • Zie algemeen
    • Duizeligheid
    • Misselijkheid
    • Hoofdpijn
    • Slaapproblemen
    • Etc.
  • Neem de verschijnselen die bij u aanwezig zijn met de fysiotherapeut door
Wat zijn mogelijke behandelaars bij een  ‘nekklacht’
  • Fysiotherapeut
    • De eigen fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen zinvol zijn, zie verder. Meestal zijn 4 - 6 behandelingen voldoende. Tijd is de belangrijkste factor bij herstel van de aangedane structuren. Fysiotherapie is van belang om de voorwaarden van het natuurlijke herstel te optimaliseren.
      • Eerste behandeling: Diagnose stellen, uitleg klachtenbeeld, informatie over behandelplan en eerste adviezen oefeningen
      • Tweede behandeling: Oefeningen en adviezen doornemen (e.v.t een opname hiervan maken die thuis bekeken kan worden)
      • Behandeling 3: Oefeningen doornemen en kijken of ze goed uitgevoerd worden
      • Behandeling 4 enige tijd na behandeling 3: evalueren stand van zaken.
      • Zo nodig nog 2 (of meer: e.e.a afhankelijk van herstel, het oppakken van adviezen /oefeningen en eventuele angst om te bewegen) behandelingen plannen
    • Bij hernia beeld (radiculair syndroom) richten op actief blijven op geleide van de pijn (dus geen manueletherapie). Zie aanvullende informatie 2.3.
    • Bij a-specifiek nekklachten lijkt manueletherapie hetzelfde effect te hebben als oefeningen. Zie aanvullende informatie 2.8.4 en 2.13 en 2.18
    • Zie video op nekpijn-info op website 'de fysiotherapeut' over nekpijn en de behandelmogelijkheden
  • Huisarts
    • Zie 'Thuisarts.nl': Ik heb nekpijn
    • Medicatie: pijndemper. Bij hernia beeld ook opiaten (tramadol)
    • Doorverwijzen: onderzoek (röntgen) / fysiotherapeut / neuroloog of orthopeed als klachten aanhouden ondanks adviezen en oefeningen
      • Röntgenfoto is in eerste instantie niet zinvol. Aspecten die uit een röntgen naar voren kunnen komen, zoals slijtage, a-symetrie in de wervelkolom e.d., zijn meestal niet de oorzaak van de klachten. Lichte afwijkingen in de anatomische structuur (bijvoorbeeld lichte variatie in de kromming van de wervelkolom of iets bekkenscheefstand door verschil in beenlengtes) zijn meestal niet de reden van nekklachten. 
  • Mentale begeleiders, als stress/ spanningen meespelen bij de nekklachten
  • Specialist: orthopeed, neuroloog 
    • Onderzoek: röntgen (artrose, botbreuk) / MRI (hernia) / CT scan (hernia). Zie ook boven bij huisarts
    • Injectie: injectie bij harde hernia heeft risico's en vaak tijdelijk effect / injectie bij facetklacht: ter diagnose en bestrijden ontsteking
    • Operatie: nekhernia. Zie aanvullende informatie 2.24
      • Patiënten met een hernia geven na twee jaar ongeacht of ze geopereerd zijn of een niet-chirurgische behandeling kregen evenveel vermindering van pijn aan. Ook het fysiek functioneren verbeterde met beide interventies evenveel. Dit is het resultaat van een gerandomiseerde studie tav een lage rug hernia (geld ook voor nekhernia). Bij geringe klachten is een afwachtend beleid een reële optie (bespreek dit met uw huisarts of neuroloog). Opereren geeft meestal wel een sneller herstel. 
  • Pijnpoli of begeleiding meerdere hulpverleners (bijvoorbeeld fysiotherapeut en psycholoog), programma pijnmanagement, als nekklachten regelmatig in ernstige vorm voorkomen, lang aanhouden en het dagelijkse leven bepalen
  • Neem met de fysiotherapeut welke hulpverleners een aanvulling kunnen zijn op de behandeling
Welke adviezen kunnen zinvol zijn bij een  ‘nekklacht’
  • Algemeen
    • Beweeg zoveel mogelijk binnen de mogelijkheden, wandelen is 'de beste oefening' bij rugklachten.
    • Bewegen met iets pijn/napijn is niet erg: geeft geen beschadiging in rug!!
    • Eventueel een pijndagboek bijhouden (locatie pijn, hoeveel pijn op pijnschaal van 0-10, belastende activiteit gedaan ervoor, hoe lang hield pijn aan) als klachten lang aanhouden of regelmatig terugkomen en dit bespreken met fysiotherapeut of huisarts.
    • Neem met de fysiotherapeut door welke situaties overbelasting veroorzaken
      • Geen ingezakte houding maar opstrekken, zie website 'rehab my patient': Houding in stand en zit
      • Let op de houding bij werken achter de compute, tablet en laptop. Stel uw werkplek dagelijks correct in. Zie website 'Hchealth': Werkplekadvies PC /  Werkplekadvies Tablet  Werkplekadvies Laptop
      • Doe regelmatig oefeningen bij veel zitten. Zie website 'hellofysio': Korte workout op je werk
      • Voorkom overbelasting van de midden rug. In het algemeen geldt: Voorkom gelijktijdig bukken en draaien, houd de rug zoveel mogelijk recht, gebruik waar mogelijk steun met de hand, voorkom lang staan en zitten
    • Bij langdurige spanningen, die van invloed zijn op het dagelijkse leven: bespreken met huisarts of mentale begeleider
    • Slapen
    • Wissel gebruik i-phone af met oefeningen voor de nek (zie aanvullende informatie)
    • Bewegen, sporten en trainen
      • Een goede conditie is van belang bij herstel nekblessures: wandelen, fietsen. Bespreek samen met de fysiotherapeut welke sport/ activiteit voor u geschikt is: duurtraining (wandelen, fietsen, zwemmen) en/of intervaltraining. Zie op deze site: bewegen, sporten en trainen 1.2, neem met de fysiotherapeut door welke activiteit voor u geschikt is. 
      • Opbouw van activiteiten, blijven werken of zo nodig hervatten van werkzaamheden (eventueel met tijdelijke aanpassing van werkzaamheden) bevordert het herstel.
  • Losmaken en pijn verminderen
    • warmte: warme douche, warmtepakking (zie onder afbeelding 'bol.com')
      • 9200000080772859
    • Losmaakoefeningen, zie verder bij oefeningen
    • Zelfmassage nek. Zie 'oefeningen divers' en kijk bij 'massage, nekregio'. Neem met de fysiotherapeut door welke massagetechniek voor u zinvol is.
      • Zelf met hand
      • Massagerol / flesje water
    • Ontspanningsoefeningen': Zie 'oefeningen divers' en kijk bij 'ontspanning'. Neem met de fysiotherapeut door welke ontspanningstechniek bij u past.
    • Door pijnstillers (in overleg met huisarts) te gebruiken vermindert de pijn, waardoor bewegen (niet te veel belasten met pijnstillers) en slapen mogelijk is.
  • Bij facetklachten: zie boven bij algemeen en losmaken spieren
  • Bij houdings gerelateerde nekpijn
    • Geen ingezakte, maar opgestrekte houding. Zie website 'rehab my patient': Houding in stand en zit
    • Voorkom langdurig met armen naar voren zitten bij sturen auto
    • Voorkom zware lasten tillen met afhangende schouders
    • Strek regelmatig de nek bij fietsen op racefiets of ga af en toe rechtop zitten
  • Bij druk op nekzenuw. Zie aanvullende informatie 2.3
    • Nekkraag (zachte) de eerste weken en oefeningen zijn van belang bij een nekhernia. Zie 'hulpmiddelen' op deze site, kijk 'ondersteuning'. Zie aanvullende informatie 2.7.5
    • Niet te lang naar beneden kijken (lezen): vnl zinvol bij zachte hernia
    • Bij langdurig zitten (bureauwerk) regelmatig oefeningen doen of even wandelen
    • Trainen diepe nekbuigers, zie verder bij oefeningen
  • Bij nekklacht na ongeluk. Zie aanvullende informatie 2.2 en 2.4
    • Tot dag 4
      • Nekkraag wordt afgeraden bij nekklachten na ongeluk
      • Nek bewegen binnen mogelijkheden. Maak korte wandelingen 
    • Na 2-3 weken
      • Belasting opbouwen
      • Zoveel mogelijk meedraaien met dagelijkse activiteiten
    • Als klachten blijven of erger worden: bespreken met huisarts of fysiotherapeut. Opties zijn: medische fitness of pijnpoli     
  • Neem met de fysiotherapeut door welke adviezen voor u zinvol zijn         

Welke oefeningen kunnen zinvol zijn bij een ‘nekklacht’

.

SAM 3813

SAM 3852

  1. Websites
    1. De fysiotherapeut: nekklachten (informatie en video)
    2. Dokterdokter: nekpijn / acute rug- nek- en schouderpijn gaat meestal vanzelf over 
    3. Medicinfo: Nekpijn / whiplashnekklachten bij fietsen / whiplash en sporten
    4. Kiesbeter.nl: nekhernia 
    5. Thuisarts: Ik heb nekpijn
    6. De fysioclub: Ebook nekpijn
    7. Algemeen Dagblad: Sms nek lijkt groeiend probleem (2013)
  2. Onderbouwing  
    1. Anatomie
      1. Eorthopod, video: anatomie nek (engels gesproken)
      2. Anatomie Lyon, video: ruitspier nek (trapezius) / The cervical column and the mobility of the cervical region / The intervertebral disc / The aging of the spinal column / The cervical column and the mobility of the cervical region / Arthrology of the spinal column: the ligaments /  the spinal cord and spinal nerves  
    2. Kiesbeter.nl: nekhernia 
      • Een onderzoek naar de optimale conservatieve behandeling is op zijn plaats. Dit behelst een goede omschrijving van de inhoud van fysiotherapeutische behandeling. De huidige diversiteit voedt twijfel bij verwijzers en onzekerheid bij de patiënten. Op dit moment is er geen bewijs voor de effectiviteit van fysiotherapeutische of manipulatieve behandeling bij het cervicale radiculaire syndroom op basis van cHNP. Conservatieve behandeling bestaat uit adequate pijnstilling volgens de WHO-ladder en een actieve houding op geleide van de pijn.
    3. Richtlijnen
      • Richtlijn KANS van het KNGF // verantwoording en toelichting (2017) 
        1. Het is aannemelijk dat kracht- en lenigheidsoefeningen effectief zijn bij nekpijn in combinatie met hoofdpijn, en bij acute nekpijn.

        2. Het is aangetoond dat een zogenaamde multimodale benadering effectief is wanneer oefentherapie gecombineerd wordt met mobilisaties en/of manipulaties

        3. Er zijn aanwijzingen dat krachtoefeningen effectief zijn bij chronische nekpijn.

        4. Er zijn aanwijzingen dat intensieve gedragsgeoriënteerde revalidatie effectief is bij chronische nekpijn.

        5. Het is aannemelijk dat thoracale manipulaties op de korte termijn effectief zijn in vergelijking met placebomanipulaties en op de lange termijn met instructies voor oefeningen.

        6. Het is aannemelijk dat ontspanningsoefeningen effectief zijn bij chronische nekpijn.

      • Achtergronddocument bij de Richtlijn 'Handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met klachten aan arm, nek of schouder (KANS) (gedeeltelijk herziene versie, 2014): zie H10 Cervicaal radiculair syndroom (2014), blz 73
      • Achtergronddocument bij de Richtlijn 'Handelen van de bedrijfsarts bij werknemers met klachten aan arm, nek of schouder (KANS) (gedeeltelijk herziene versie, 2014): zie H 5 (artrose van de bovenste extremiteit en nek), blz 54
      • Multidisciplinaire richtlijn aspecifieke Klachten Arm, Nek en/of Schouders // Cervicaal radiculair syndroom, blz 29 // cervicale facetpijn blz 31 //
        • Samenvatting conclusies
          • Het is aangetoond dat bij werknemers oefentherapie effectiever is voor pijnvermindering dan geenbehandeling of algemene gezondheids ‘counselling’.Niveau 1
          • Er zijn aanwijzingen dat krachttraining effectiever is voor pijnvermindering dan duurtraining of algemene fitheidsoefeningen.Niveau 3
          • Aspecifieke nekpijn Het is aangetoond dat oefentherapie effectiever is voor vermindering van pijn en verbetering van het
            functioneren dan geen behandeling, infrarood lichttherapie, adviezen of placebohandeling.Niveau 1
          • Het is aannemelijk dat er geen verschil in effect is tussen verschillende vormen van oefentherapie. Niveau 2
          • Aspecifieke schouderpijn Er zijn aanwijzingen dat oefentherapie een grotere kans op herstel op de korte termijn geeft dan eenafwachtend beleid maar geen grotere kans op het verbeteren van het functioneren en deafwezigheid van pijn.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat oefentherapie een grotere verbetering geeft van het uitvoeren van dagelijksactiviteiten op de korte termijn dan behandeling volgens de NHG standaard maar geen grotere kansop vermindering van pijn.Niveau 3
          • Het is aannemelijk dat massage op de korte termijn minder effectief is dan oefentherapie. Niveau 2
          • Er zijn aanwijzingen dat massage niet effectiever is dan andere behandelingen. Niveau 3
            Aspecifieke schouderpijn Er zijn aanwijzingen dat massage op de korte termijn effectiever is dan geen behandeling voor hetverminderen van pijn en het verbeteren van het functioneren.Niveau 3
          • AspecifiekenekpijnEr zijn aanwijzingen dat warmteapplicaties niet effectief zijn als toevoeging bij manipulatie of mobilisatie voorhet verminderen van pijn en het verbeteren van het functioneren op de middellange termijn.Niveau 3
          • Het is aangetoond dat mechanische tractie geen effect heeft op pijn, functioneren of andere uitkomstenbehandeling.Niveau 1
          • Het is aannemelijk dat TENS een positief effect heeft op pijnvermindering direct na de behandeling. Niveau 2
          • Het is aannemelijk dat TENS als co-interventie van andere fysiotherapeutische interventies geen positieveeffecten heeft op pijnvermindering.Niveau 2
          • Het is aannemelijk dat TENS geen grotere effecten heeft op pijnvermindering dan ultrageluid en manueletherapie.Niveau 2
          • Er zijn aanwijzingen dat TENS een groter effect heeft op pijnvermindering direct na de behandeling danelektrischespierstimulatie.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat conventionele TENS (100Hz) en TENS waarbij de frequentie gevarieerd wordt nietverschillen in hun effecten op pijnvermindering.Niveau 3
          • Het is aannemelijk dat elektrische spierstimulatie geen effect heeft op pijnvermindering en functioneren. Niveau 2
          • Er zijn aanwijzingen dat elektrotherapie bestaande uit het toepassen van een gepulseerd elektromagnetischeveld leidt tot pijnvermindering direct na de behandeling.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat herhaalde magnetische stimulatie op de korte termijn leidt tot minder pijn enbeperkingen bij patiënten met myofasciale nekpijn.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat (low level) laser therapie bij acute nekpijn een pijnverminderend effect heeft direct nade behandeling.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat (low level) laser therapie een gunstig effect heeft op de pijn en het globaal ervaren
            herstel bij chronische nekpijn op de korte termijn.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat elektrotherapie bestaande uit het toepassen van een statisch elektromagnetisch veldniet leidt tot pijnvermindering op de korte termijn.Niveau 3
          • Het is aangetoond dat ultrageluidtherapie geen toegevoegde waarde heeft als adjuvante therapie van anderefysiotherapeutische interventies voor het verminderen van pijn of beperkingen.Niveau 1
          • Het is aannemelijk dat manipulatie op de korte en middellange termijn niet effectiever is dan mobilisatie in het
            verbeteren van pijn, functioneren en patiënttevredenheid bij subacute en chronische nekpijn.
            Niveau 2
          • Er zijn aanwijzingen dat cervicale manipulatie bestaande uit 1 tot 4 sessies geen grotere effecten heeft op pijn
            dan een controlebehandeling bij patiënten met subacute en chronische nekpijn.Niveau 3
          • Het is aannemelijk dat de korte termijn effecten van verschillende soorten cervicale manipulatie onderling nietverschillen bij patiënten met subacute nekpijn.Niveau 2
          • Er zijn aanwijzingen dat cervicale manipulatie op de korte termijn niet effectiever is dan spierverslappers,
            massage en fricties, en een gecombineerde behandeling van thoracale en sacroiliacale manipulaties enrekoefeningen van hypertone spieren.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat cervicale manipulatie effectiever is dan acupunctuur en medicatie bij subacute enchronische nekpijn.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat thoracale manipulatie een groter direct effect heeft op pijn en functioneren dan eenplacebomanipulatie.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat thoracale manipulatie plus electrothermale therapie een groter effect op pijn enfunctioneren heeft dan alleen electrothermale therapie op korte termijn follow-up.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat thoracale manipulatie geen grotere effecten op pijn na de behandeling heeft dan geen
            behandeling en dan oefentherapie op de lange termijn.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat thoracale manipulatie als toevoeging op cervicale manipulatie geen groter direct effectop pijn heeft dan alleen cervicale manipulatie.Niveau 3
          • Het is aannemelijk dat bij subacute en chronische nekpijn cervicale segmentale mobilisatie in combinatie metoefentherapie op de korte termijn effectiever is voor het verminderen van pijn en het verbeteren van hetfunctioneren dan oefentherapie of behandeling door de huisarts.Niveau 2
          • Er zijn aanwijzingen dat bij subacute en chronische nekpijn de effecten van cervicale mobilisatie volgens deMaitland methode ten opzichte van acupunctuur niet verschillen voor pijn maar wel voor functioneren direct nade behandeling.
            Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat bij subacute en chronische nekpijn de effecten van neurale mobilisatietechnieken oppijn direct na de behandeling niet verschillen van gepulseerde ultrageluidtherapie.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat cervicale mobilisatie waarbij anterior-posterior en posterior-anterior laterale drukwordt gegeven grotere effecten heeft op pijn op de korte termijn dan cervicale mobilisaties bestaande uitrotatie en transverse druk.Niveau 3
          • Er zijn aanwijzingen dat manuele therapie betere uitkomsten voor pijn en ervaren herstel geeft dan
            fysiotherapie of huisartsenzorg.Niveau 3
    4. NHG /  huisarts en wetenschap / NtvG
      1. 1 t/m 10 van 986 zoekresultaten voor 'nek'
      2. Serie therapie van alledaagse klachten: Behandeling van aspecifieke nekpijn (2018). Nekpijn komt veel voor. De huisarts kan dit op verschillende manieren behandelen. Dit artikel zet de behandelmethoden van aspecifieke nekpijn zonder uitstraling op een rijtje. Hieronder vallen ook aan whiplash gerelateerde aandoeningen (WAD), cervicale artrose en discopathie. Bij deze aandoeningen is er weinig verband tussen de afwijkingen op de röntgenfoto of MRI-scan en de klachten.
      3. Nekpijn (2010). Conclusie: klachten, (5) ernst van de pijn, (6) eerder trauma, (7) eerdere nekpijn, (8) betaald werk en (9) algemene gezondheidstoestand. De eerste 6 weken vermindert de pijn met 45%, daarna eigenlijk niet meer. Van de patiënten met acute nekpijn (minder dan 6 weken) is 76% na een jaar grotendeels of volledig hersteld. De prognose van nekpijn is dus gunstig.
        Patiënten ouder dan 50 jaar met veel nekpijn maar geen rugklachten, herstellen het snelst met manuele therapie. Bij overige patiënten met nekpijn zijn fysiotherapie, manuele therapie en afwachtend beleid even effectief.
      4. De behandeling van aspecifieke nekklachten  (2007). Conclusie: Acute nekpijn benadert men bij voorkeur expectatief of met analgetica. Voor subacute en chronische nekpijn is manuele therapie in combinatie met oefentherapie veruit de beste behandelingsoptie. Andere behandelingen worden besproken. Er is behoefte aan kwalitatief goed onderzoek naar de effecten van paramedische behandelingen.
      5. De beste behandeling bij nekpijn (2009). Conclusie: De huisarts zou de kans op herstel bij patiënten met nekpijn met ongeveer een kwart kunnen verhogen als hij bij de keuze tussen afwachtend beleid, fysiotherapie of manuele therapie rekening houdt met de factoren pijnintensiteit, leeftijd en aan-/afwezigheid van lage rugklachten.
      6. Effectiviteit van huisartsbehandeling en fysiotherapie bij whiplashpatiënten (2009). Conclusie: Uit ons onderzoek blijkt dat whiplashpatiënten even goed door de huisarts als door de fysiotherapeut behandeld kunnen worden. De langetermijneffecten van behandeling door de huisarts lijken gunstiger dan die van fysiotherapie voor functioneel herstel, coping en fysiek functioneren
      7. Welke therapie bij (sub)acute nekpijn? (2012). Conclusie: Manuele therapie en oefentherapie bleken in dit onderzoek vergelijkbaar qua effectiviteit in pijnreductie en gaven beide betere resultaten dan medicatie. Patiënten in de manipulatiegroep waren meer tevreden dan de deelnemers in de andere twee groepen. Opvallend is dat het aantal manipulatiebehandelingen soms wel 23 in 12 weken bedroeg. De oefentherapiegroep kreeg oefeninstructie voor thuisbehandeling in 1 à 2 sessies van een uur, een veel goedkopere therapie. De bewegingsbeperkingen in de cervicale wervelkolom verbeterden in alle groepen evenveel
      8. Kraken nek mogelijk niet zonder gevaren (2017). Na nekmanipulatie door een chiropractor treden opvallend vaak dissecties op van de arteria vertebralis, een belangrijke oorzaak van herseninfarcten bij jonge mensen. Dit verband is recent opnieuw aangetoond in een Amerikaans onderzoek. Het ‘kraken’ zou op deze manier ernstige gevolgen kunnen hebben. Het is echter niet onomstotelijk bewezen dat de chiropractische behandeling de dissectie veroorzaakt.
      9. Nekpijn: aanvullend onderzoek alleen op indicatie (2013). Bij pijn in de nek zonder aanwijzingen voor neurologische afwijkingen bestaat er alleen een indicatie voor aanvullend onderzoek na een trauma, bij een carcinoom in de voorgeschiedenis of bij snelle achteruitgang van de algemene conditie (verdenking op metastase), bij ontstaan van de pijn tijdens een langdurige koortsperiode of bij een gestoorde afweer (verdenking op spondylitis). Bij de verdenking op een cervicaal radiculair syndroom door een hernia is, zolang er geen paresen in de armen en neurologische afwijkingen aan de benen zijn, beeldvormend onderzoek alleen geïndiceerd als operatie wordt overwogen. De zogenaamde ‘degeneratieve afwijkingen van de wervelkolom’ hebben geen klinische betekenis. Gebruik van deze term leidt tot verkeerde veronderstellingen over de oorzaak van de klachten en moet daarom vermeden worden. Oefeningen thuis doen bij nekpijn is net zo effectief als behandeling door een chiropractor. Chiropraxie van de nek heeft zeldzame, maar ernstige bijwerkingen.
      10. Pijn in de nek door tendinitis longus colli (2010). Conclusie: Een acute tendinitis van de M. longus colli kan zich bij vele medisch specialismen aandienen, waarbij de hoofdklacht bestaat uit heftige nekpijn en/of nekpijn bij slikken. Het van belang deze goedaardige aandoening te herkennen, aangezien het klinisch beeld en specifieke radiologische afwijkingen verder invasief onderzoek overbodig kunnen maken. De pijn reageert goed op NSAID’s en verdwijnt doorgaans binnen 2 weken.
    5. Fysio forum: zoekresultaten bij 'nek'
      1. Hernia operatie heeft geen meerwaarde (2006)
    6. Minerva, Tijdschrift voor Evidence Based Medicine.
        • Deze studie onderzoekt het effect van een halfharde halskraag én rust en van kinesitherapie bij recent ontstane cervicale radiculopathie. In vergelijking met een afwachtende houding zijn beide interventies statistisch significant effectiever tijdens de eerste zes weken, maar de klinische relevantie van de gevonden verschillen is twijfelachtig. Na zes maanden is er geen verschil meer tussen de interventies
      1. Actieve spiertraining versus relaxatie voor chronische nekklachten (2004; Volume 3; Nummer 7; Pagina 112 - 114).
        Wat is de effectiviteit van dynamische spier- en relaxatietraining bij chronische nekpijn?
        • Uit deze studie blijkt dat spierversterkende oefeningen en relaxatietraining, vergeleken met gewone dagelijkse activiteiten, niet leiden tot een verbetering van chronische atypische nekpijn. Of verbetering van de compliantie tot betere resultaten leidt, moet nog worden onderzocht.  
      2. Chronische whiplash gerelateerde klachten: invloed van kinesitherapeutische interventies op pijn en functionele beperkingen (2015). Wat is de werkzaamheid van een uitgebreide interventie onder supervisie van een kinesitherapeut versus een algemeen kinesitherapeutisch advies met voorlichting op het vlak van pijn bij patiënten met chronische whiplash gerelateerde klachten?
        • Deze vrij goed opgezette pragmatische RCT toont aan dat een uitgebreid oefenprogramma met inbegrip van cognitieve gedragstherapie onder supervisie van een kinesitherapeut (20 sessies van een uur) niet superieur is aan een algemeen, eenvoudig kinesitherapeutisch advies voor de behandeling van chronische whiplash gerelateerde klachten
      3. Spinale manipulatie, medicatie of oefeningen thuis voor acute en subacute nekpijn (2012). Wat is het verschil in effect op korte en lange termijn tussen spinale manipulatie, medicatie en oefeningen thuis bij patiënten met acute en subacute nekpijn?
        • Deze methodologisch correct uitgevoerde studie besluit dat bij patiënten met acute en subacute nekpijn als gevolg van verschillende oorzaken, een 12 weken durende behandeling met spinale manipulatie tot betere resultaten leidt dan medicatie, zowel op korte als op lange termijn. Het verschil is waarschijnlijk te klein om het als klinisch relevant te kunnen beschouwen en bovendien hadden patiënten evenveel pijnvermindering met geïnstrueerde thuisoefeningen
    7. Boek: Onderzoek en behandeling van de nek H2 (Acuut intern cervicaal discusletsel) en H3 (Cervicaal houdingssyndroom) en 3a (Hoofdpijn) en H4 (Discushernia C5-C6.) en 5 (Radiculopathie ter hoogte van de spinale zenuw van C6 ten gevolge van degeneratieve veranderingen in de cervicale wervelkolom) en 5a (radiculopathie) en H6 (degeneratie CWK), Koos van Nugteren en Dos Winkel
    8. Google scholar: nekklacht
    9. De fysio online: Risicofactoren bij whiplash(2015)
    10. Zie video op website 'gezondheidsnet:  'chirurgie aan de nekwervels': bij beschadigde tussenwervel ivm artrose of ongeluk
    11. Manual therapy compared with physical therapy in patients with non-specific neck pain: a randomized controlled trial (2017)
      • Conclusions: Patients with neck pain improved in both groups without statistical significantly or clinically relevant
        differences between the MTU and PT groups during one-year follow-up.
    12. Oefeningen
      1. Zie website 'fysiotherapie Douma': oefeningen bij artrose nekOefeningen bij een cerviale radiculopathie
      2. Zie e-vitality: nekklacht
      3. Orthofysix utrecht: nekoefeningen
      4. Daney20:
        1. Activating & Training Deep Cervical Flexor Muscles (1)
        2. Cervical Stabilization Progressions, Emphasizing Extensors (7)
        3. Cervical Stabilization Progressions, Emphasizing Core Flexors (6)
        4. Stabilization Progressions Cervical & Lumbar Regions (13)
        5. Spinal Stabilization Supine on Unstable Surface (12)
    13. Diagnose stellen / volgen herstel
      1. Physiotutors, video's: Nek
      2. KNGF: Klinimetrie bij nekklachten
      3. Fysiostart:  Cervicale wk
      4. Intra- and inter-rater reliability of movement and palpation tests in patients with neck pain: A systematic review (2018)
    14. The effectiveness of manual therapy in treating cervicogenic dizziness: a systematic review (2018)
    15. Effectiveness of neck stabilisation and dynamic exercises on pain intensity, depression and anxiety among patients with non-specific neck pain: a randomised controlled trial (2017)
    16. Manuele therapie bij nekpijn even effectief als fysiotherapie (2017)
    17. Modifiable individual and work-related factors associated with neck pain in 740 office workers: a cross-sectional study (2018)
    18. Immediate and short-term effects of mulligan concept positional sustained natural apophyseal glides on an athletic young-adult population classified with mechanical neck pain: an exploratory investigation (2018)
    19. Beroepsziekten: Nekklachten
    20. Forward head posture is associated with pressure pain threshold and neck pain duration in university students with subclinical neck pain. (2018)
    21. Effectiveness of exercise in office workers with neck pain: A systematic review and meta-analysis (2017)
    22. Video van Bergman kllniek over een nekhernia
    23. CME online
      1. Cervicale radiculopathie: diagnostiek en behandeling, E.J. Thoomes MSc en M. Thoomes-de Graaf MSc
      2. IFOMPT Framework: klinisch redeneren bij klachten in de hoogcervicale wervelkolom, dr. J. Pool
        1. Internationaal framework Onderzoek cervicale regio op potentiële cervicale arteriële disfunctie
      3. Wetenschap versus praktijk: klinisch redeneren bij aspecifieke nekpijn, drs. François Maissan: Bereikte consensus: uithoudingsvermogen trainen, coördinatie trainen
    24. Prof Peter O'Sullivan
      1. Back pain - separating fact from fiction - Prof Peter O'Sullivan (2015) 

Oefeningen nek

  • Algemeen
    • Onderstaande video's zijn van website 'rehab my patient'
    • Oefeningen uivoeren tot de pijn, eventuele pijn bespreken met de fysiotherapeut
  • Adviezen bij nekklachten

  • Houdingsoefeningen: zit of stand
    • Neutrale stand nek, lage rug en schouders
      • Nek tussen holle nek (ingezakte houding) en bolle nek
      • Schouders laag en iets naar achteren getrokken
      • Lage rug tussen holle rug en bolle rug (ingezakte houding)
  • Losmaakoefeningen nek en midden:  rug lig of zit of stand
    • Hoofd linksom (en iets naar voren) en rechtsom (en iets naar voren) draaien: in zit 
    • Kijk naar links boven en naar rechts boven (of draaiing en strekking nek): in zit
    • Kin intrekken (= dubbele kin maken of strekking nek) en weer terug: in ruglig en in zit
    • Hoofd voorwaarts (= buigen in nek) en terug: in zit
  • Rekoefeningen: zit of stand
    • Hoofd zijwaarts naar links bewegen (eventueel beweging ondersteunen met hand), houd even de uiterste stand aan en beweeg terug, daarna zelfde naar rechts: in zit
    • Hoofd voorwaarts bewegen (eventueel beweging ondersteunen met hand), houd even de uiterste stand aan en beweeg terug: in zit
  • Ontspanoefeningen: zit of stand
    • Leg hand tegen achterzijde hoofd, duw hoofd tegen hand (en hand daar houden) en ontspan. Daarna hetzelfde door hand te leggen op linkerzijkant hoofd, rechterzijkant hoofd en tegen voorkant hoofd. 
    • Schouders optrekken, spanning aanhouden en ontspan: voel verschil aanspanning en ontspanning