Banden e.a structuren: verzwikking knieschijf (of knieschijf uit de kom of patella luxatie)

Onderstaande uitwerking is een aanvulling op de fysiotherapeutische behandeling: de fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen voor u van belang zijn.
.
Wat is een verzwikking van de knieschijf
  • Anatomie
    • De knieschijf is een driehoekig bot, dat in de de pees van de quadriceps (spier aan de voorzijde van het bovenbeen) ligt. De achterzijde van de knieschijf is puntig van vorm, waarmee hij past in de groeve die het bovenbeen vormt. In de groeve beweegt de knieschijf op en neer bij kniebuigingen.
    • Zie video website 'schooltv': het been / kniegewricht
    • Zie google afbeeldingen: knieschijf. Neem met de fysiotherapeut door welke afbeeldingen voor u relevant zijn. 
    • Zie aanvullende informatie 2.7
    • Zie website 'zorg voor beweging': animatie filmpje met uitleg over het kniegewricht.
    • Zie onder afbeelding zijzijde knie, in bruin knieschijf.

SAM 5551

  • Mogelijke structuren die aangedaan zijn
    • Banden rond knieschijf
    • Pezen van spieren rond de knie
    • Kleine bloedvaatjes en lymfevaatjes
    • Kraakbeen
  • Wanneer de knieschijf iets uit de groeve gaat, komen de banden rond de knieschijf op rek.
  • De knieschijf schiet meestal naar buiten toe (bij linker knie naar links en bij rechter knie naar rechts)
  • Vaak schiet de knieschijf vrij snel weer vanzelf op zijn plek terug.
  • Een afwachtend beleid is in eerste instantie het beste in de eerste weken na de blessure, tenzij er sprake is van aanhoudende hevige pijn (zie aanvullende informatie 1.1 en 2.6 )
  • Als de knieschijf eenmaal uit de kom is geweest, kan het daarna vaker gebeuren
  • De opgerekte banden moeten hun stugheid terugkrijgen.
  • Voor uitgebreide en algemene informatie over een verzwikking, zie het onderwerp 'verzwikking' op deze site
Hoe kan een verzwikking van de knieschijf ontstaan
  • Aanleg: overbeweeglijkheid / laxe banden rond de knieschijf of vorm van de knieschijf die niet stabiel ligt in de groeve
  • Trauma: draai van de knie naar binnen of stoot van opzij. Zie website 'Human ARVR', video: Patella Dislocation Animation
  • Neem de oorzaak van uw klachten met de fysiotherapeut door
Welke verschijnselen kunnen optreden bij een verzwikking van de knieschijf
  • Zwelling rond de knieschijf
  • Pijn
  • Gevoel van instabiliteit
  • Bloeduitstorting rond de knieschijf
  • Neem de verschijnselen die bij u aanwezig zijn met de fysiotherapeut door

Wat zijn mogelijke behandelaars bij een verzwikking van de knieschijf

  • Fysiotherapeut
    • De eigen fysiotherapeut geeft aan welke informatie, adviezen en oefeningen zinvol zijn, zie verder
  • Huisarts (zie aanvullende informatie 1.1 en 2.6)
    • Medicatie: pijndemping
    • Doorverwijzen: fysiotherapeut / naar orthopeed bij ernstige aanhoudende klachten na de blessure of als klachten ondanks de adviezen en oefeningen aanwezig blijven
  • Specialist, orthopeed
    • Onderzoek: röntgen en MRI, zie ook startpuntradiologie.nl: knieZie ook aanvullende informatie 2.10
    • Immobilisatie: gips, brace of tape
    • Operatie als verzwikkingen veel voorkomen
  • Podotherapeut voor correctie stand voet (naar binnen zakken van de voet) door middel van zooltjes.  
  • Neem met de fysiotherapeut door welke hulpverleners een aanvulling kunnen zijn op de behandeling          

Welke adviezen kunnen zinvol zijn bij een verzwikking van de knieschijf

  • Volg RICE
    • Rust: ontzie de knie en probeer er zo weinig mogelijk op te staan, gebruik zo nodig een loophulpmiddel: zie het onderwerp 'hulpmiddelen' op deze site, kijk bij 'lopen' en bij gewrichtsondersteuning. Neem met de fysiotherapeut door welk loophulpmiddel en/of welke brace voor u nodig is. Zie filmpje van website 'samenbeterthuis.nl.
    • Ice (ijs): koel de knie minstens 15 minuten. Gebruik hiervoor een cold-pack, een washandje met ijsklontjes of stromend, koud water. Leg altijd een theedoek of dunne handdoek tussen uw huid en het ijs om verbranding te voorkomen. Zie onder afbeelding van bol.com
      • 9200000019258360
    • Compression (drukverband, elastische zwachtel, steunkous): na het koelen geeft een drukverband de knie stevigheid en tegendruk tegen de zwelling.
    • Elevation (verhoging): hou de knie / het been zo veel mogelijk omhoog (vooral de eerste 48 uur) en laat hem zo weinig mogelijk naar beneden hangen. Dan blijft de vochtophoping in de knie beperkt.
  • Algemeen
    • Beweeg de knie binnen de pijngrens. 
    • Loop op geleide van de pijn (kleine stapjes met een 'normale afwikkeling').
    • Werken, autorijden etc. laten afhangen van de ernst van de blessure 
    • Loop op effen terrein
    • Als de knieschijf nog eens uit de kom schiet, probeer hem dan zelf weer op zijn plaats terug te duwen: Strek het been voorzichtig, houd het goed recht en duw de knieschijf terug.
  • Ontspannen / pijn verminderen

    • Massage. Zie 'oefeningen divers' op deze site en kijk bij massage knie + onderbeen

    • Losmaakoefeningen vaak en kort doen, zie verder bij oefeningen

    • Koude pakking (tien minuten, doekje tussen pakking en huid, twintig minuten tussen elke koudebehandeling). Zie 'hulpmiddelen' op deze site en kijk bij 'spieren'

  • Bij operatie / gipscorset / brace / tape:
    • Volg protocol specialist.
    • Meestal 6 weken ondersteuning en in die periode bewegen
    • Belasten op geleide van de pijn.
  • Bewegen en sporten
    • Bespreek samen met de fysiotherapeut welke sport/ activiteit voor u geschikt is: duurtraining (wandelen, fietsen, zwemmen) en/of intervaltraining (bijvoorbeeld inspanningsblokjes van 5 minuten) en/of krachttraining. Zie ook video's op website 'physiotec', aquatherapie.
  • Neem met de fysiotherapeut door welke adviezen voor u zinvol zijn
Welke oefeningen kunnen zinvol zijn bij een verzwikking van de knieschijf

.

SAM 3759

  • Punten die van belang zijn bij een verzwikking van de knieschijf
    • Volg altijd instructies van de eigen specialist en fysiotherapeut
    • Losmaakoefeningen bij pijn en stijfheid
    • Kracht- en stabiliteitsoefeningen bovenbeenspieren ivm ontstane instabiliteit
    • Voorkom overstrekking in de knie tijdens het oefenen

SAM 2242 1

  • De fysiotherapeut maakt een oefenprogramma van de oefeningen die voor u geschikt zijn

  1. Websites
    1. Thuisarts.nl: knieschijf uit de kom
    2. Nederlandse Orthopaedische Vereniging (NOV), zorg voor beweging: knie, klik op 'knieschijf uit de kom'
  2. Onderbouwing  
    1. Promotie onderzoek: Patellar instability (2007)
    2. Boek: Onderzoek en behandeling van anterieure kniepijn H10 (knieschijf instabiliteit), Dos Winkel
    3. Boek, onderzoek en behandeling van sportblessures van de onderste extremiteit, H8. Acute pijn en zwelling van de linkerknie bij een 15-jarige balletdanseres, nadat zij ‘door de knie was gezakt’, Koos van Nugteren (2012)
    4. Diagnostische test: apprehensiontest
    5. Google scholar: patella luxatie
    6. NHG-Standaard Traumatische knieproblemen (2010)
      • Kernboodschappen
        • De meeste traumatische knieklachten hebben een gunstig beloop en kunnen door de huisarts worden behandeld.
        • Voor het beleid zijn het klachtenbeloop en de functiebeperkingen van de knie van grotere waarde dan bevindingen van lichamelijk onderzoek.
        • De meerwaarde van door de huisarts aangevraagd MRI-onderzoek is niet aangetoond.

          Indicaties voor directe verwijzing zijn: een vermoedelijke kniefractuur, een slotstand en een patellaluxatie met ernstige klachten.

      • Algemeen 

        • Een achterstekruisbandruptuur is meestal het gevolg van een fors trauma. In de tweede lijn wordt dit letsel niet alleen na sportletsel maar ook na verkeersletsel gevonden.
        • Er zijn aanwijzingen dat achterste kruisbandletsels spontaan kunnen herstellen.
        • Leg uit dat bij een (vermoedelijk) kruisband-, meniscus-, of collateralebandletsel de klachten in de meeste gevallen in de loop van drie maanden kunnen verminderen of verdwijnen.
        • Er is, met uitzondering van een slotstand, in de acute fase bij bovengenoemde letsels geen indicatie voor een verwijzing naar een orthopedisch chirurg omdat dit het beleid in de eerste weken niet beïnvloedt.
        • Adviseer bij veel pijn rust en laat de patiënt in de eerste dagen, afhankelijk van de ernst van de klachten bij het lopen, elleboogskrukken gebruiken.
        • De knie mag, zodra de pijn dat toelaat, worden belast en worden gestrekt en gebogen. Adviseer de belasting op te voeren (bijvoorbeeld door te fietsen of te wandelen) als de pijn en zwelling zijn afgenomen.
        • Adviseer ter voorkoming van spieratrofie de musculus quadriceps regelmatig aan te spannen. Als voorbeeld van een quadricepsoefening kan de huisarts de volgende instructie geven: houd in zittende houding het been gedurende tien seconden gestrekt boven de grond. Herhaal dit tien maal achter elkaar met pauzes van tien seconden en doe deze oefening drie tot vier maal per dag)
        • Adviseer bij een distorsie, contusie of (gereponeerde) patellaluxatie (zonder vermoeden van intra-articulair letsel) de knie op geleide van de pijn zo normaal mogelijk te gaan belasten.
    7. Anatomie
    8. Knee resource: Patatella dislocation
    9. Clinical Outcomes After the Nonoperative Management of Lateral Patellar Dislocations: A Systematic Review (2018)
    10. NtvG: Een jongen met een verdraaide knie, diagnose: Osteochondrale laesie van de laterale femurcondyl na patellaluxatie.(2018). Een osteochondrale laesie van de laterale femurcondyl is een veelvoorkomend begeleidend letsel bij een patellaluxatie. Met lichamelijk onderzoek en een conventionele röntgenfoto is dit letsel niet altijd goed te constateren. Daarom adviseren wij om laagdrempelig een MRI te vervaardigen, met name wanneer de patiënt het beeld van een haemarthros vertoont. Als er een corpus liberum aanwezig is of wanneer de laesie meer dan 1 cm2 van het dragende deel van de femurcondyl beslaat, dient fixatie te worden overwogen